Ukukhululwa kwemali ka-Trump kuzuzisa amakhamphani ahlobene nepolotiki — i-ProPublica

I-ProPublica yihlangano yeendaba engenzi inzuzo ezinikele ekuphenyweni kokusetjenziswa kumbi kwamandla. Zitlolise ukuze uthole iindaba zethu ezinkulu qangi.
Sisabika. Ingabe unalo ilwazi lokuthi imikhiqizo engafakwanga yafakwa njani erhelweni lokukhululwa kwemali? Ungathinta u-Robert Faturechi we-Signal ku-213-271-7217.
Ngemva kokuthi uMengameli u-Donald Trump amemezele ama-tariff amatjha ekuthomeni kwenyanga le, i-White House ikhuphe irhelo lemikhiqizo engaphezu kwe-1,000 ezakukhululwa emthelweni.
Enye yezinto ezifakwe erhelweni yi-polyethylene terephthalate, eyaziwa nge-PET resin, i-thermoplastic esetjenziselwa ukwenza amabhodlela weplastiki.
Akucaci bona kubayini ikhamphani le ikhululwe eenjezisweni, begodu ngitjho neemphathiswa zebubulo azazi bona yini eyabangela iinjeziso.
Kodwana ukukhethwa kwakhe kukunqoba kwe-Coca-Cola bottler Reyes Holdings, enye yeenkampani ezinkulu ezizimeleko e-US, eziphethwe bafowabo ababili abanikele ngeengidigidi zamadola emisebenzini ye-Republican. Ikhamphani mhlapha nje iqatjhe ifemu yokutjhukumisela ehlobene nombuso ka-Trump ukuvikela iindleko zayo, amarekhodi atjengisa.
Akucaci bona ukugandelela kwenkampani kudlale indima esibaweni sokukhululwa. I-Reyes Holdings nabasekeli bayo azange baphendule msinyana imibuzo evela ku-ProPublica. I-White House nayo yala ukuphawula, kodwana abanye abasekeli bemboni bathi umbuso wala isibawo sokukhululwa.
Ukufakwa kwama-resin okungakacaciswa erhelweni kuveza bona ikambiso karhulumende we-US yokubeka iintengo ayibonakali kangangani. Ababambiqhaza abaqakathekileko bahlala bangazi bona kubayini imikhiqizo ethileko ibhadelwa iintengo kuthi eminye ingabhadelwa. Akukho ncazelo ecacileko yokutjhuguluka kwamazinga weentengo. Iimphathiswa zokuphatha zinikele ilwazi eliphikisanako malungana nama-tariffs nofana zalile ukuphendula nanyana ngimiphi imibuzo.
Ukutlhogeka kokuvezwa obala ehlelweni kuphakamise ukutshwenyeka hlangana neengcwethi zezokurhweba ngokuthi amakhamphani ahlobene nepolotiki angathola ukukhululwa emthelweni ngemva kweminyango evaliweko.
"Kungaba yikohlakalo, kodwana kungaba kukungakghoni ukusebenza," kwatjho umlobi osebenza ngomthethomgomo wemali yokubhadela ngokufakwa kwe-PET resin emalini yokubhadela. “Ngokukhuluma iqiniso, bekuphuthunyiswa kangangobana angazi nokuthi ngubani owaya e-White House ukuyokucoca nawo woke umuntu ngaloluhlu.”
Ngesikhathi sokubusa kwaka-Trump kokuthoma, bekunendlela ehlelekileko yokufuna ukukhululwa kweentengo. Amakhamphani afake amakhulu weenkulungwana zeenbawo aphikisana ngokuthi imikhiqizo yawo kufanele ingabhadelwa iindleko. Iimbawo zenziwa tjhatjhalazi ukwenzela bona iindlela zokubeka intengo zihlolisiswe khulu. Lokhu kuveza obala kwavumela iimfundiswa bona zihlaziye iinkulungwana zeenbawo begodu zibone bona abanikeli bezepolotiki be-Republican bebazokuthola ukukhululwa.
Ngethemu yesibili ka-Trump, okungenani okwanje, ayikho ikambiso esemthethweni yokubawa ukukhululwa kweentengo. Abaphathi bebubulo nabasekeli basebenza ngemva kweminyango evaliweko. Ibhodo yabahleli be-Wall Street Journal ngeveke ephelileko ibize "ukungabonakali kwenqubo" okufana "nephupho elivela e-Washington swamp."
Umyalo wesigungu esiphezulu omemezela ngokusemthethweni iintengo ezitjha zika-Trump uzokufaka pheze woke amazwe ngaphasi kwentengo eyi-10%, ngokukhululwa okuchazwe ngokubanzi njengemikhiqizo yemithi, ama-semiconductor, amahlathi, ithusi, amaminerali aqakathekileko, kanye namakoro wamandla. Irhelo elihambisanako liveza imininingwana yemikhiqizo ethileko ezakukhululwa.
Kodwana, ukubuyekezwa kwerhelo yi-ProPublica kwathola bona izinto ezinengi bezingangeni kilezigaba ezibanzi namkha bezingangeni nhlobo, lokha ezinye izinto ebezingena kilezi zigaba azange zisindiswe.
Ukwenza isibonelo, irhelo lokukhululwa kwe-White House lifaka hlangana imihlobo eminengi ye-asbestos, engathathwa njengeminerali eqakathekileko begodu ayibonakali iwela kiyo yoke imikhakha yokukhululwa. Iminerali ebanga umdlavuza ivamise ukuthathwa njengengakaqakatheki ekuvikelekeni kwelizwe nofana emnothweni we-US kodwana isasetjenziselwa ukwenza i-chlorine, kodwana i-Ejensi yokuVikelwa kweBhoduluko yomBuso ka-Biden ivimbele ukungeniswa kwepahla le ngomnyaka ophelileko. Umbuso ka-Trump uveze bona ungabuyisela emuva eminye imikhawulo yesikhathi saka-Biden.
Umkhulumeli we-American Chemistry Council, isiqhema sebubulo ebegade siphikisana nokuvinjelwa ngombana kungalimaza ibubulo le-chlorine, wathi isiqhema azange sikhuthaze bona i-asbestos ikhululwe emalini begodu beyingazi bona kubayini ifakiwe. (Ikhamphani ezimbili ezinkulu ze-chlorine nazo azange zitjengise emafomini wazo wokuveza bona zifuna ukubhadelwa.)
Ezinye izinto eziserhelweni ezingakhululwa kodwana ezingasi yingozi khulu zifaka hlangana amakhorali, amagobolondo, namathambo we-cuttlefish (amalunga we-cuttlefish angasetjenziswa njengesengezo sokudla kweenlwana ezifuywako).
I-PET resin nayo ayiweli kiyo yoke imikhakha yokukhululwa. Iingcwethi zithi urhulumende uthatha njengomkhiqizo wamandla ngombana iinthako zawo zivela ku-petroleum. Kodwana eminye imikhiqizo ehlangabezana namazinga aphasi afanako ayifakiwe.
"Samangala njengawo woke umuntu," kutjho u-Ralph Wasami, umnqophisi omkhulu we-PET Resin Association, isiqhema sezokurhweba sebubulo le-PET. Wathi i-resin ayiweli esigabeni sokukhululwa ngaphandle kobana amaphakheji waleyo mikhiqizo afakiwe.
Amarekhodi atjengisa bona ngekota yesine yomnyaka ophelileko, ngesikhathi u-Trump athumba ngaso amakhetho, umthengisi we-Coca-Cola u-Reyes Holdings waqatjha i-Ballard Partners bona ikhuthaze ama-tariffs. Ngekota yokuthoma yomnyaka lo, ngesikhathi sokugcotshwa kwaka-Trump, amarekhodi atjengisa bona u-Ballard wathoma ukugandelela umNyango wezeRhwebo, obeka umthethomgomo wezokurhweba, bona kube neentengo.
Ifemu le sele iyindawo ethandwa khulu ziinkampani ezifuna ukusebenzisana nombuso ka-Trump. Ikhuthaze ikhamphani ka-Trump, i-Trump Organization, begodu abasebenzi bayo bafaka hlangana iimphathiswa eziphezulu zokuphatha ezifana no-Attorney General u-Pam Bondi no-Chief of Staff u-Susie Wiles. Umsunguli wefemu, u-Brian Ballard, msunguli wemali ka-Trump o-Politico abize ngokuthi "ngumuntu onethonya khulu e-Washington ka-Trump." Ungomunye wabantu ababili abakhuthaza ifemu ebegade bakhuthaza bona kube neentengo ku-Reyes Holdings, ngokuya ngamarekhodi wokuveza umbuso.
U-Chris no-Jude Reyes, abafowabo abaziingidigidi ngemva kwe-Reyes Holdings, nabo banobudlelwano obuseduze kwezepolotiki. Imibhalo yokuvezwa kwemali yomkhankaso itjengisa bona nanyana banikele kwabanye abakhethiweko be-Democratic, inengi leminikelo yabo yezepolotiki iye kuma-Republican. Ngemva kokunqoba kwaka-Trump, u-Chris Reyes wamenywa e-Mar-a-Lago ukuyokuhlangana no-Trump mathupha.
Ukukhululwa kwe-PET resin akusiso isibusiso se-Reyes Holdings kwaphela, kodwana sisibusiso nakwamanye amakhamphani athenga i-resin ukwenza amabhodlela, kanye neenkhampani zeziphuzo eziyisebenzisako. Ekuthomeni komnyaka lo, i-CEO ye-Coca-Cola yathi ikhamphani izakutjhugulukela emabhodleleni weplastiki amanengi malungana neendleko ezitjha ze-aluminium. Ihlelo lelo lingabhalelwa nangabe iindleko ezitjha nazo zithinta ama-thermoplastics. Amarekhodi wokuvezwa atjengisa bona ikhamphani nayo ikhuthaze i-Congress ngokujamelana neentengo zomnyaka lo, kodwana imitlolo ayivezi imininingwana yokuthi ngimiphi imigomo, begodu ikhamphani azange iphendule imibuzo evela ku-ProPublica. (I-Coca-Cola ilinge ukufikelela u-Trump, yanikela ngemali engaba zi-$250,000 ukugcotshwa kwakhe esikhundleni, begodu i-CEO yayo yanikela u-Trump ibhodlela le-Diet Coke, isoda ayithandako.)
Omunye umkhakha owenze kuhle khulu malungana nokuphumula eenthelweni zakamuva mkhakha wezokulima, ofaka hlangana imihlobo ehlukileko yemithi yokubulala iintwala kanye nezithako zomanyolo.
I-American Farm Bureau Federation, isiqhema esikhuthaza ukulima, mhlapha nje sithumele ihlaziyo kuwebhusayithi yaso sidumisa ukukhululwa okuncani begodu sibiza ukukhululwa kwe-turf ne-potash "ngumzamo onzima weenhlangano zezokulima ezifana ne-American Farm Bureau Federation" begodu "ubufakazi bokusebenza kwephimbo elihlangeneko labalimi nabalimi."
Kunezinye iimpahla ezinengi ezibuya ngaphandle ezingaweli kizo zoke iingaba ezingabhadelwa umthelo, kodwana zingawela ngaphakathi kwesigaba esingabhadelwa umthelo nangabe zihlathululwa ngokubanzi.
Isibonelo esisodwa yi-sucralose. Ukufakwa kwayo kuzokuzuzisa khulu amakhamphani asebenzisa umkhiqizo lo ekudleni neziselweni. Kodwana i-sucralose kesinye isikhathi isetjenziselwa imithi ukwenza bona ibe mnandi. Akucaci bona i-White House yavuma ukufakwa kwayo ngebanga lokukhishwa kweendakamizwa namkha ngesinye isizathu.
Iinkoro ezibanzi ezathola ukukhululwa bekuyibubulo khulukhulu urhulumende we-US ebegade aphenya ngawo malungana neendleko zesikhathi esizako ngaphasi kwegunya lakhe lokugandelela iinthelo zokuvikela ukuphepha kwelizwe.
Indaba osanda ukuyifunda yenziwa bafundi bethu. Sithemba bona kuzokukhuthaza bona usekele i-ProPublica ukwenzela bona siragele phambili nokwenza ubuntatheli obuphenyako obuveza amandla, buveze iqiniso, begodu butjhukumisele amatjhuguluko wamambala.
I-ProPublica yindawo yeendaba engenzi inzuzo enikelwe ebuntathelini obungekho emthethweni, obusekelwe emaqinisweni obubamba amandla ngokuziphendulela. Sasungulwa ngo-2008 ukuphendula ukwehla kokubika kokuphenya. Siqede iminyaka engaphezu kweli-15 siveza ukungabi nobulungiswa, ikohlakalo, nokusetjenziswa kumbi kwamandla — umsebenzi ohamba kancani, obizako, begodu oqakatheke khulu entandweni yethu yenengi kunanini ngaphambili. Umnqobi we-Pulitzer Prize amahlandla alikhomba, siqhube amatjhuguluko kurhulumende wezwe newendawo, iinkampani, iinkhungo, nokunye, ngesikhathi sigcina ikareko yomphakathi isemkhathini wokubika kwethu.
Iintengo ziphezulu kunanini ngaphambili. Kusukela ekuziphatheni kurhulumende ukuya epilweni yokuzala ukuya ebujameni obumbi bezulu nokudlula lapho, i-ProPublica iphambili eendatjaneni eziqakatheke khulu. Umnikelo wakho uzosisiza bona sibambe labo abasemandleni begodu sigcine iqiniso liseduze.
Hlanganyela nabalandeli abangaphezu kwe-80,000 enarheni yoke ekukhuthazeni ubuntatheli obuphenyako ukwenzela bona bukwazi ukwazisa, bukhuthaze, begodu bube nomthelela ohlala njalo. Ngiyathokoza ngokwenza bona umsebenzi lo wenzeke.
Ngithinte nge-imeyili nofana ngetjhaneli evikelekileko ukunikela ilwazi ngoRhulumende wefederali kanye nebhizinisi laka-Trump.
I-ProPublica izakutjheja iindawo ezitlhoga ukutjhejwa khulu ngesikhathi sethemu yesibili ka-Donald Trump. Nanzi ezinye zeendaba iintatheli zethu ezizokudzimelela kizo — nokuthi zingafika njani kizo ngokuphepha.
Funda kabanzi ngesiqhema sethu seentatheli. Sizakuragela phambili nokwabelana ngeendawo esizokudzimelela kizo njengombana iindaba zithuthuka.
Ngihlanganisa iindaba zezamaphilo nezebhoduluko kanye nama-ejensi azilawulako, kufaka hlangana i-Ejensi yokuVikelwa kweBhoduluko.
Ngikhuluma ngeendaba zobulungiswa nokubusa komthetho, okufaka hlangana umNyango wezobulungiswa, abameli be-US, kanye namakhotho.
Ngikhuluma ngeendaba zezindlu nezokuthutha, okufaka hlangana amakhamphani asebenza emikhakheni le kanye nabalawuli abayiphathako.
Nangabe awunayo ithiphu ethileko nofana indatjana, sisatlhoga isizo lakho. Zitlolisele bona ube lilunga le-Federal Worker Resource Network ukuze uthintane nathi nanyana kunini.
Iingcwethi ezihlolisise ikhodi ye-ProPublica zithole amaphutha amanengi atshwenyekako erherhweni eliveza bona umbuso ka-Trump uvumela njani ubuhlakani bokwakha bona buqondise ukusika emisebenzini eqakathekileko.
Iinqophiso ezitholwe yi-CNN zitjengisa bona isisebenzi somNyango wezokuPhatha kuhle kwakaRhulumende esingenalo ilwazi lezokwelapha sisebenzise i-AI ukuthola bona ngiziphi iinkontileka ze-VA ekufuze zipheliswe. "I-AI bekulithulusi elingakalungi," kwatjho enye ingcwethi.
U-Thomas Fugate, osele aphumile ekolitjhini ngemva komnyaka ngaphandle kwelwazi lokuvikeleka kwelizwe, bekayisiphathimandla somNyango wezokuPhepha kweKhaya ebegade aphethe isikhungo esiphezulu sikaRhulumende sokulwisana nobudlova obunobudlova.
Ukuhlaselwa ngumongameli emizamweni yokuhlukahlukana kuphazamise imisebenzi yabasebenzi bakaRhulumende abafundileko khulu — nanoma eminye imisebenzi abalahlekelwa yiyo beyingahlobene ngqo nanyana ngimiphi imizamo ye-DEI.
Ngokuya ngamarekhodi womNyango wezokuPhepha kweKhaya, iimphathiswa bezazi bona abantu abangaphezu kwesigamu sabantu abakhutjhweko abama-238 bebanganamarekhodi wobulelesi e-United States begodu bebaphule imithetho yokufuduka kwaphela.
U-Micah Rosenberg, ProPublica; Perla Treviso, ProPublica kanye ne-The Texas Tribune; U-Melissa Sanchez no-Gabriel Sandoval, i-ProPublica; U-Ronna Riskes, we-Rebel Alliance Investigations; U-Adrian Gonzalez, Abazingeli beendaba zamala, mhlana ama-30 kuMrhayili 2025, nge-5:00 ekuseni CST
Njengoba i-White House itjhugulula abasebenzi nemali ukusuka emisebenzini yokulwa nobuphekula ukuya ekuxoshweni kwabantu abanengi, amazwe azabalaza ukugcina imizamo yokulwa nobuphekula i-Washington eyake yayisekela. Umphumela waba yindlela yokusebenza kancanikancani eyatjhiya iindawo ezinengi zingakavikeleki.
U-Thomas Fugate, osele aphumile ekolitjhini ngemva komnyaka ngaphandle kwelwazi lokuvikeleka kwelizwe, bekayisiphathimandla somNyango wezokuPhepha kweKhaya ebegade aphethe isikhungo esiphezulu sikaRhulumende sokulwisana nobudlova obunobudlova.
Iinqophiso ezitholwe yi-CNN zitjengisa bona isisebenzi somNyango wezokuPhatha kuhle kwakaRhulumende esingenalo ilwazi lezokwelapha sisebenzise i-AI ukuthola bona ngiziphi iinkontileka ze-VA ekufuze zipheliswe. "I-AI bekulithulusi elingakalungi," kwatjho enye ingcwethi.
Nanyana kunamahlazo, iimphenyo, nokusetjenziswa kokuzihlukanisa njengesijeziso sabantwana, u-Richard L. Bean ulokhu amnqophisi wesikhungo sokugcinwa kwabantwana esibizwa ngebizo lakhe.
U-Paige Pfleger, WPLN/Nashville Public Radio, no-Mariam Elba, ProPublica, mhlana ali-7 kuMgwengweni wee-2025, nge-5:00 ekuseni ET


Isikhathi sokuposa: Jun-09-2025